• SỞ VĂN HÓA, THỂ THAO VÀ DU LỊCH BẮC GIANG - Đ/C SỐ 74 Đ. NGUYỄN THỊ LƯU - P. NGÔ QUYỀN - TP. BẮC GIANG
Liên kết

 

 

 

Thông kê truy cập
  • Tổng số lượt: 865031
  • Số người đang xem: 32
  • Trong ngày: 11215
  • Trong tuần: 46223
  • Trong tháng: 864984
  • Trong năm: 865031
Trang chủ

Đền Cổ Phao bên Lục Đầu Giang

( 10:31 | 13/04/2015 ) Bản để inGửi bài này qua Email

 

Trong lịch sử đấu tranh giữ nước, dân tộc Việt Nam anh hùng có những đội quân tài giỏi, có cách đánh sáng tạo bất ngờ khiến cho quân giặc khiếp đảm. Đó là đội quân thủy chiến, họ có tàilặn nước đục thuyền làm quân giặc nhiều lần phải vỡ trận. Truyền thuyết về đội quân thủy chiến bên Lục Đầu Giang ở đền Cổ Phao, xã Đồng Việt (Yên Dũng) nói về một người dẫn đầu đội quân thủy chiến, có tài bơi lội, lặn giỏi đã có công lớn trong cuộc kháng chiến chống giặc Nguyên - Mông thời Trần, đó là Nghĩa Xuyên, gia nô của Trần Hưng Đạo.

Truyện kể rằng dưới thời Trần, ngài Nghĩa Xuyên dẫn đầu một đội quân thủy chiến theo Hưng Đạo đại vương đuổi giặc Nguyên-Mông đến bờ sông Lục Đầu Giang. Nghĩa Xuyên và quân lính đóng ở tại một quả đồi bên cạnh sông Lục Đầu Giang chờ thế giết giặc. Khi quân Nguyên kéo đến hai bên giao chiến quyết liệt, đội quân của Nghĩa Xuyên vừa thạo tay kiếm lại bơi lội giỏi, họ có tài lặn nước đục thuyền khiến nhiều thuyền giặc bị nhấn chìm trong nước. Trong một lần giao chiến, Nghĩa Xuyên đã bị quân Nguyên bắn lén. Không để rơi vào tay giặc, ngài đã tuẫn tiết tại ngã ba sông này. Sau khi nhà Trần đánh thắng giặc Nguyên-Mông, triều đình đã cho lập đền tôn thờ ông tại nơi ông đã hy sinh bên Soi Bạc, một gò đất nổi ở giữa đoạn sông Lục Nam bên Lục Đầu Giang. Tương truyền ngôi đền rất anh linh tố hảo. Hằng ngày dân làng Cổ Phao chài lưới, đánh bắt cá dưới sông đều cập thuyền vào làm lễ cầu xin trời yên bể lặng và việc đánh bắt cá được thuận lợi. Do ngôi đền ở bãi Soi giữa sông nên hay bị ngập nước, thời Lê (thế kỷ XVII), nhân dân địa phương đã di chuyển ngôi đền lên vị trí cao hơn và cho tu sửa tôn tạo rộng lớn gồm 5 gian tòa tiền tế và 3 gian hậu cung. Bài vị và các đồ thờ tự cũng được di dời về theo ngôi đền để dân làng thờ phụng. Cũng từ đó ngôi đền được gọi theo tên làng là đền Cổ Phao.

Đền Cổ Phao. Ảnh: Ngọc Dưỡng 

Do điều kiện kháng chiến và thời gian khắc nghiệt, ngôi đền xưa không còn bảo lưu được nguyên vẹn như thủa ban đầu. Di tích hiện nay đã được tu sửa lại và tọa lạc trên một gò đất cao bên bờ sông Lục Nam thuộc làng Cổ Phao, xã Đồng Việt (Yên Dũng). Khu di tích hiện nay gồm các hạng mục công trình: cổng đền, khuôn viên sân đền và khu đền chính. Cổng đền xây hai cột đồng trụ đắp câu đối chữ Hán còn ghi rõ công trạng của người được thờ ở đền là:

“Nhạc độc chung linh Bình sơn Thánh

 Trần triều kiếm tích hiển minh Thần”

(Núi cao hun đúc nên sự linh thiêng, huyền diệu của bậc sơn Thánh.

 Vết kiếm triều Trần lừng lẫy chiến công oanh liệt của bậc Thần minh).

 Khu đền chính gồm hai tòa theo bố cục kiến trúc kiểu chữ đinh gồm tòa tiền tế ba gian nối tòa hậu cung ba gian. Phần kiến trúc vì mái đơn giản không chạm khắc cầu kỳ. Bên trong hàng thứ nhất bài trí tượng thờ Nghĩa Xuyên tiền quân đại tướng và Bằng Sơn cảm ứng tôn thần. Hàng tiếp theo bài trí tượng thờ Tam phủ công đồng gồm Thiên phủ, Thủy phủ và Địa phủ. Trong đền còn lưu giữ được nhiều tư liệu quý có giá trị lịch sử văn hóa như: khám thờ, kiệu bát cống thời Lê, bộ bát bửu, bát hương cổ, sắc phong thời Nguyễn năm 1897 sắc cho Nghĩa Xuyên tiền quân đại tướng, sắc cho Bằng Sơn cảm ứng tôn thần và nhiều đồ thờ tự khác có giá trị.

Đền Cổ Phao là trung tâm sinh hoạt văn hóa tín ngưỡng, nơi tổ chức lễ hội truyền thống của nhân dân địa phương. Lễ hội hằng năm được tổ chức vào ngày 9 đến ngày 11 tháng 2 và ngày 10, 11 tháng 8 với nhiều nghi lễ và trò chơi dân gian tái hiện lại sự tích đánh giặc Nguyên-Mông của quân dân nhà Trần năm xưa. Ngày mồng 8 thuyền từ các nơi đã về đây sau lên bờ làm lễ nhập tịch, ngày mồng 9 tế lễ xong xuống thuyền chồng kiệu tiến hành nghi lễ rước trên sông, các thuyền bơi chèo vòng qua bến Cổ Phao đến đền Kiếp Bạc rồi quay lại lên bờ tế lễ và ca hát. Lễ hội đền Cổ Phao thể hiện việc luyện tay nghề sông nước và luyện tập thủy quân thời Trần. Trong lễ hội có thi bơi thuyền, bơi trải, bơi ếch, ngụp lặn, bơi thi lấy cờ...Truyền thống thạo nghề sông nước qua lịch sử đấu tranh giữ nước giành độc lập dân tộc ở thời Trần đã được phát triển kế thừa qua các thế hệ và đã hình thành nên một đỉnh cao nghệ thuật đánh giặc bằng đường thủy của Quân đội nhân dân Việt Nam.

Đồng Ngọc Dưỡng

 

 

;?>